TİYATRODA VE BEYAZ PERDEDE İYİ BİR SANATÇI:

CAHİDE SONKU

“Cahide-Bir Düş Gibi” oyunu İzmir Devlet Tiyatrosu sahnesinde izleyici ile buluşuyor. Tek kişilik ama tiyatro sanatı gereği çok kişilik oyun çalışma ve emekler sonucu izlenmeye hazır. İzmir’de deprem korkusunun biraz hafiflediği, korona korkusunun devam ettiği günlerde kahraman seyircilerimiz ile oyunu izliyoruz…

Cahide’ yi oynayan sevgili Güldeniz Türküstün Eltepe’yi “Tiyatro Tadında” adı ile yaptığım programa geldiğinde yakından tanıma fırsatı buldum. O zaman Güldeniz’e “Tiyatro ve oyunculukla ilgili bildiğin tüm bilgileri iki saatte üzerime boca etmek zorunda mıydın?” diye gerçek mi şaka mı olduğu tam anlaşılamayan cümlelerimi söylerken aslında onun coşkusundan, samimiyetinden, bilgilerini paylaşma isteğinden de vurgu yapıyor olmalıydım. Bu düşüncelerimin sağlamasını Cahide oyununu izlerken de yaptım zaten.. Rolüne dört elle sarılmak deyimi bir kez daha kendini hatırlatıyordu.

Şimdi iade-i ziyaret zamanı… Güldeniz Karşıyaka’ya gelmiş deprem korona düşünmeden bir saat oyun izlemek istiyorum.

Cahide Sonku…Önce önyargılar, sıradan konuşmalar ve yüzeysel bakış açıları zamanı…Cahide güzel sarışın… Kimseye yüz vermeyen esrarlı kadın… Beyazperdenin yıldızı… Erkekler onu paraya boğmak, kadınlar onun hakkında konuşmak için vakit kayıp etmiyorlar ama alıştığı alkol ve çarçur edilen zenginlik beklenen sona doğru yaklaştırıyor onu…İşyeri yandıktan sonra alkol ve sefillik dolu yaşamı altmışlı yaşların başında sona eriyor.

Şimdi Cahide’yi bu beş ezbere cümleden çıkarıp ona biraz daha yakından bakalım…Çocuk Cahide, babası evi bırakıp gittiğinde yaşamı boyunca babasına sormak istediği sorularla, annesi ise kederi ile kalır. Çocuklukta yaşananların insan üzerindeki etkisini bilenlerin bu cümleden itibaren Cahide’ye farklı yaklaşacaklarını tahmin etmek güç değil. Cahide ve annesi geçinmek zorundadır. Cahide çocukluk ve genç kızlık arasındaki yaşlarda çalışmaya başlar…Bakış açımızı farklılaştıracak bir durum daha…

Cahide halkevinde tiyatroya başlar, hem çalışabilme hem okuyabilme olanağını yakalayacağı Şehir Tiyatrolarına girmesi ile de tiyatro sanatı yaşamında ağırlık kazanır.

Ve Cahide tiyatro ile tanışır.
Cahide tiyatroyu sever.
Cahide iyi bir tiyatro oyuncusu olur. Cahide iyi bir sinema oyuncusu olur. Sinema yönetmeni olur.
Yapımcı olur.
Cahide sanatı sever, başarılı olur.

Özel yaşantısını merak eden kişiler ise bir türlü doğru kullanmayı beceremediğimiz telefonlardan bilgi bombardımanı dünyasında ulaşarak rahatça aşklarını, altınlarını, pırlantalarını, anlaştıkları ve anlaşamadıkları kişilere dair doğru yanlış pek çok haber bulabilirler.

Bazen diyorum ki Sophocles’in Antigone’sini okurken Sophocles’in kime aşık olduğu ve köyde mi köşkte mi yaşadığını hiç merak etmemiştim. Ortada önemli ve değerli bir eser vardı ona yoğunlaşmıştım. Şimdi neden “eser” bakış açısından çıkayım ki…

Benim ilgimi çekmesi gereken Cahide Sonku’nun güçlü sanat dalları olan tiyatro ve sinema dallarında başarılı olmasıdır. Çünkü bu sanat dalları ortak çabaların sonucu ve ürünü olduğu için bir çok kuralları vardır. Programlı olmak, çalışkan olmak, bir arada çalışabilmeyi becerebilmek, gözlemci olmak, kendinden duygu ve düşünceler katmak ve niceleri…Cahide Sonku’yu bu yönüyle araştırmak Sonku’ya karşı görevimiz.

“Cahide Bir Düş Gibi” Yazan: Gökhan Eraslan Yöneten: Ebru Nil Aydın

Oyunu izlemek üzere yerlerimizi aldık. Lütfen Cahide bize güzel bir tiyatro gecesi yaşat…Dışarda korona içerde deprem korkusu ama biz yine de sana geldik. Sen iyi bir tiyatro oyuncususun, empati duygun yüksektir kendini bizim yerimize koy ve bizi üzme, ağlatma… Perişan son günlerinden değil tiyatro oyunlarından bölümler paylaş, sinemadan tiyatrodan konuş, şarkılar söyle… Tamam mı Cahide…

Cahide sesimize kulak verdi…Yaşamının ilk yıllarından beri yaşadığı önemli olayları, sanatını, düzene girmeyen özel yaşamını, tiyatro oyunlarından parçaları, şarkıları paylaştı bizimle Cahide…

Burada Cahide’yi başarı ile canlandıran Güldeniz Türküstün Eltepe için şu cümleyi kurabilirim. Kostümsüz,
makyajsız, gençliği geride kalmış bir Cahide’den güzel kadın, yetenekli oyuncu, zengin ve çevresinden çok kendine dönük Cahide’yi canlandırmayı başardı. Onunla bu yolculukta birlikte yürüyen sahne arkasındaki tüm emekçileri de kutlarım.

Birinde kağıtlar diğerinde sahne giyisilerinden kalanların bulunduğu iki valiz ve bir yatak.. Bir oda… Ama oda duvarlarına yansıtılan görüntülerle tek kişilik oyunda çok kişi tanıdık… Babası, annesi, onu tiyatro ve sinema ile tanıştıran Muhsin Ertuğrul, ilk eşi oyuncu Talat Artemel, tütün milyoneri ikinci eşi İhsan Doruk, kızı Ender, son eşi Cahit Irgat.. Filmler, şarkılar, konuşmalar, iş yerinin yangını… Aklının karışıp yaşamındaki herkesin sıralı sırasız yerli yersiz gözünün önünden geçtiği, sahnelerin duvarına yansıdığı an…

Tiyatro güçlü bir sanat, her iyi oyunla daha da güçleniyor. Tiyatronun etkisi nedeniyle iyi bir oyuna giren düşünmüş, pek çok duyguyu paylaşmış ve istenilen o ki iyi yönde bir miktar değişmiş çıkar. Tiyatroyu seviyoruz.

Özdemir Hocam geldi aklıma.. Nasıl eleştirmensin sen, öve öve bitiremezsin, derdi. Ama beğenmediğim oyunu vakit ayırıp yazmıyorum ki… Beğendiğim oyunu yazıyorum.

Ama hocam öyle dedi yazıyım ben de… Çok kişili bir oyunda oyun kişileri duygularını ve düşüncelerini diğer oyun kişileri ile paylaşırken seyirciler koltuklarında yorumlar, empati kurar, uzaktan bakar-yakından bakar kendi karakterine göre oyunla bağlantı kurar. Tek kişilik oyunlarda ise seyirci bazen oyuncunun rol arkadaşı olabiliyor Cahide’deki gibi…”Bravo Cahide…” “Böyle yapmamalısın Cahide…” “Çok üzüldük Cahide…” “Kendini topla Cahide…” gibi oyunda etkin olmak isteyen yönelmeleri ile oyunu izleyebilir. Cahide yaşamındaki önemli noktaları anlatır, duygularını art arda yaşarken seyirci de hem onu tanımaya çalışır, hem de art arda yaşanan bu duyguları kendi duyguları ile takip eder.

Tabii oyuncuyu ve izleyiciyi manen yoran bu sürecin de bir ölçüsü olduğunu düşünüyorum. İzleyicinin daha herşeyi ayrıntısı ile algılamaktan vazgeçmediği bir anda güçlü bir final iyi olur diye düşünüyorum. Ancak Cahide ve kızı Ender’in babalarının vasiyetinden yararlanamamaları, Cahide’nin son aşkı Cahit Irgat ile olan birlikteliği, Cahide’nin aklından, yaşamındaki insanların yerli yersiz geçmeye başlaması oyunun final beklentisinin düz bir çizgiye dönüşmesine neden oluyor.

Burada şunu isterim ki daha henüz onbeş oyun oynanmış bu oyunda eleştirdiğim noktanın haklı mı haksız mı olduğunu bilmek, haklı isem bu değişikliği sahnede görebilmek… Ama öyle olmuyor. O zaman bir öneri getireyim. Oyunu sahiplenen kişilerin, oyunu sahneye hazırlama telaşı bittikten bir kaç temsil sonra dinlenmiş bir zihinle ve de izleyicilerle birlikte izlemesi… Mutlaka bunun getirileri olacaktır. Ama şimdi ama ilerdeki oyunlar için…

Yazan bazı kişiler eserleri bitip yazma heyecanı hafifledikten sonra yazdıklarını objektif gözle bir kez daha okurlar… Bence bu doğrudur. Hele ortak bir çalışma içindeysek daha da doğrudur.

Umarım öve öve bitiremedi sözünden biraz uzaklaşmışızdır. O zaman tekrar yaklaşalım. Güzel bir oyun izledik. Cahide’yi çocukluğu , tiyatro aşkı, sinema sevgisi, yönetmenliği, yapımcılığı, kendisine ve çevresine bakış açısı ile sahneye taşımayı başaranlara teşekkür ediyoruz. Cahide Sonku’ya tiyatro ve sinemaya emekleri için saygı dolu şükranlar…

Oyun sırasında not aldığım bazı cümleleri sizlerle paylaşmak isterim:

Babasının evden gitmesi ile üzüntüsü bitmeyen gözyaşları dinmeyen annesine Cahide şu sözleri söyler: İnsan daha ne kadar terk edilebilir ki…

Cahide- İnsanoğlu tuhaf bir varlıktır…Halk hem kendi efsanesini yaratır sonra da söylediği sözlerle yarattığını yaralar.

Cahide-Filmlerde aşk ve kahramanlık hikayeleri çok tutardı. Lakin hikaye döner dolaşır erkek tarafında şekillenir, erkek çevresinde geliştirdi. Kadınlar, erkeklerin yazdığı oyunlarda figürana dönüştürdü. Ama ben filmlerimde de özel yaşamımda da hep başroldeydim.

TURGUT ÖZAKMAN’I ANIYORUZ

Deniz Üstüngel Süer

Sevgili dayım ve mesleğimde ustam: Turgut Özakman

Turgut Özakman’ın en önemli özelliğini⁹n insanlara, yaşama bakışındaki ciddiyet ve sorumluluk bilinci olduğunu düşünüyorum. Yanlışları ve doğruları sanatı ile gösterebilme sabrı… Yanlışları doğrultmaya, doğruları, güzeli sürdürmekte gösterdiği gayret… Bir insan yanlışlara kızabilir, doğrulara sevinebilir ama bunlar üzerine eserler vermek kolay değildir. Sanat, insanın düşüncelerini söylemesinin çok kibar, çok gayretli, düşünceli, duygulu bir yoludur. Özakman gibi iyi niyetli, doğruluktan ve dürüstlükten yana insanların elinde sanat gerçek yerini bulmaktadır.

Tiyatro sanatını tanımlarken, “insanı insana, insanla ve insanca anlatma sanatıdır” dediği gibi, bu düşünce çerçevesinde yazdığı oyunları da seyirci ile buluşmuştur. Eserlerini okuduğumuzda, izlediğimizde bizi “dürüst, doğru, insanca, adil” bir dünyaya davet eder, özendirir, heveslendirir.

İnsanları sayan ve seven, ciddiye alan bakış açısı eserlerinin sevilip, sayılmasını ve ciddiye alınmasını getirmiştir. Eserlerine saygı, sevgi ekmiş, insanlardan sevgi ve saygı toplamıştır. Asla izleyiciyi, okuyucuyu hafife almamış, “anlamaz” yerine koymamıştır

Turgut Özakman ile dört gazetede yapılan söyleşi ve tiyatro oyunları üzerine yapılan doktora tezinden derleyerek hazırladığım söyleşinin bir bölümünü sizinle paylaşmak isterim. (Kaynaklar aşağıda belirtilmiştir.)

Soru-“Mustafa Kemal’in askeriyim, terhis olmak istemiyorum.”sözünün sahibi, Cumhuriyet Türkiye’sinin aydınlık, çağdaş yüzü, Türk Tiyatrosu’nun büyük emekçisi ve usta yazarı olarak sohbetimize sanat ile başlayalım mı? Bugün geldiğiniz noktadan baktığınızda yine “Tiyatro” der miydiniz?

Turgut Özakman- Derdim. Çünkü gerek küçük yaşlardan beri izleme olanağı bulduğum, ailemin de sevgiyle yaklaştığı bir sanat dalı olduğu için, gerek lise yıllarında yazdıklarımı sahnede görme ve aynı zamanda oyuncu olarak sahneye çıkma fırsatını bulduğum için tiyatroyu severek yetiştim. O yaşlarda bu soruyu sorsaydınız size “Tiyatroyu seviyorum.” diyebilirdim. Bugün size “Tiyatro bütün sanatları içinde eritmiş bir kök sanattır.” diyebilirim ve bence tiyatro sanatların içinde insanı en mutlu edenidir.. Tabii ortak emekle ortaya çıkan bir sanat olan tiyatro “iyi” yapılırsa…Herkes “iyi” ortak paydasında buluşursa…

Soru-Tiyatroda “iyi” nedir?

Turgut Özakman- İyi yazılırsa, iyi oynanırsa, iyi sahnelenirse, halkın sorunları halka uygun bir şekilde ince işlenirse… Ucuz, bayağı, alkış-gözyaşı-kahkaha avcısı işler değil sanatı elimizin , başımızın üzerinden indirmediğimiz çalışmalar yaparsak… Burada bakış açısı bilinçli, bilgili, sağduyulu, ince beğenili yaklaşımlar olmalıdır…

Soru- Hoş bir espri yaptığınızı duymuştum. Doktor size, “Sürekli kitap okuyup, yazı yazıyorsun, gözlerini dinlendirmelisin” dediğinde “Olur dinlendiririm dergi okuyarak..” demişsiniz… Çok kitap okuyorsunuz sanırım. Gençlik yıllarınızda kitaba ulaşmak kolay mıydı?

Turgut Özakman-İkinci Dünya Savaşı içerisinde ben lisede öğrenciydim. Kendi kuşağımı, sınıfımı anlatayım. Biz harçlığımızı üç kuruş, beş kuruş babalarımızın gücü kadar alıyorduk. Otobüse binmiyorduk, yayan yürüyorduk. Öğlen yemeği yemiyorduk, evden bir dilim ekmek götürüyorduk. Arttırdığımız parayla klasikleri okuyorduk. O zamanlar Hasan Ali Yücel’in klasiklerinin çıktığı dönem. İşte on iki buçuk kuruş-on beş kuruş, iki-üç günlük harçlıkla bu kitaplar alınabiliyordu. Atatürk Lisesi’nde Ankara’da okurdum ben. Bizim okulumuzda herkes klasikleri alıp okurdu. Bunlar fakir insanlardı. Yoksul memurların çocuklarıydı. Şimdi demek ki yoksulluk kültüre ve kültürü paylaşmaya engel değil. O bir hava meselesi. Ruh meselesi. O havayı yakalamak okuldan, evden kaynaklanan bir şey… Böyle bir sanata, duyguya iten bir hava yoksa çocuk ne yapsın? Gerek televizyonlarda, gerek uzak-yakın çevrede, en başarılı insan diye çocuklara kimlerin örnek gösterildiğini görüyorum.

Soru- Şiir ile ilgili neler düşünüyorsunuz?

Turgut Özakman -Eskiden şiir kitapları peynir ekmek gibi okunurdu. Şiir günleri yapılırdı. Gençler stadyuma, futbol maçına koşar gibi şiir günlerine koşar, o şairlerin şiirlerini kendi ağzından dinlemek, onların elini sıkmak için yarışırlardı. Şiir oralardaydı. Şiir unutulmadı, ama şiirden anlayan pek az insanın ilgi alanında kaldı. Şiirini canlılığını ve hayati olma niteliğini sürdürmek gerek. Bütün sanatların annesi şiir, onsuz olmaz!

Soru-Bütün dünyaya örnek olan “Atatürk tipi kalkınma” üzerine biraz bilgi verir misiniz? Maddi kalkınma ve sosyo–kültürel kalkınmayı içerdiğini söylemiştniz.

Turgut Özakman: O dönem, fabrikalar dengeli bir şekilde Anadolu’ya yayıldı. Ankara ve İstanbul’da toplanmadı. Bunlardan birini anlatayım. Yabancı ekonomiciler, bu fabrikalara “Atatürk tipi fabrika” diyorlardı. Çünkü sadece fabrika yapılmıyor. Fabrika ile birlikte işçi ve memur lojmanları, kreş, revir, yemekhane, lokanta gazino, konferans, tiyatro salonu ve spor alanları yapılıyor. Eğer yakında ilkokul yoksa, okul da yapılıyor. Toplantılar, piknik, spor karşılaşmaları düzenleniyor. Filmler gösteriliyor, tiyatro grupları geliyor. Atatürk tipi kalkınma, iki ayaklı bir kalkınma tipidir. Bir bilim adamının deyişi ile, topyekun kalkınmadır. Birinci ayak maddi kalkınma (fabrikalar, köprüler, yollar vb) ikinci ayak ise sosyo-kültürel kalkınmadır. (Eğitim, sanat, spor)

Yazıma devam ederken, Turgut Özakman’ın kırk yılı aşkın bir süre boyunca düzenli, sürekli ve kararlı bir şekilde tiyatro eserleri vermesi ve uzun yıllar boyunca tiyatroya olan bilgisini ve inancını öğrencilerine geçirebilmesinin önemi üzerinde durmak isterim. Hayalini kurduğu güzel, iyi, doğru, dürüst, adil, yapıcı, üretici, sevgili ve saygılı insanların oluşturduğu bir dünyanın kapılarını tiyatro sanatı ile açmak, hedefi idi bence. Onun bu dünyasını açan anahtar tiyatroydu.

Tiyatroyla tanışıp sevmesini araştırdığımda, aile büyüklerinin tiyatroya ilgisi, çocuk yaşlarından itibaren tiyatro izleme olanağı bulması, lisede on altı yaşındayken yazdığı oyunu sahnede görmesi, tiyatro sahnesine çıkıp oynaması, üniversitede okurken geçirdiği zatürcenp nedeni ile iki yıl dinlenmesi gerektiğinden tiyatro yazarlığının ona arkadaş olmasının etkili olduğunu düşünüyorum.

Hukuk Fakültesi’ni bitirdikten sonra Köln Üniversitesi Tiyatro Bilimi Enstitüsü’ne devam eden Özakman, Devlet Tiyatrosu’na dramaturg, TRT’de Merkez Program Daire Başkanlığı, Genel Müdür Yardımcılığı, Devlet Tiyatrolarında Genel Müdür Başyardımcılığı ve Genel Müdürlük yaptı. Uzun yıllar A.Ü. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak dramatik yazarlık dersleri verdi.

Cumhuriyet tiyatrosunun en önemli yapı taşlarından olan Özakman benzetmeci ve göstermeci tarzda (özellikle son eserleri) oyunlar yazmıştır. Bir kaç oyununu anımsayalım: Kanaviçe, Ocak, Güneşte On Kişi, Duvarların Ötesi, Töre, Sarıpınar 1914, Fehim Paşa Konağı, Resimli Osmanlı Tarihi, Bir Şehnaz Oyun…

Sayın Dr. Murat Çağlar’ın “Turgut Özakman’ın Oyun Yazarlığı” üzerine verdiği doktora tezinden bölümler paylaşmak isterim:

“Özakman, insandan yana olan, insanı yücelten, onun değerliliğine vurgu yapan bir yazardır. Sıradan insanın yaşamasını kolaylaştıran değerlerden yana olduğu, sıradan insanın yaşamasını zorlaştıran, ona yaşama hakkı tanımayan değerlerin ya da varlıkların karşısında olduğu açıktır…

Dilde ve kurguda ekonomiye önem veren bir yazardır. Özellikle ikinci dönem oyunlarında, sahip olduğu her bir yapı parçasını son derece işlevsel kullanarak ekonomi elde ettiğini gözlemlemek mümkündür. Oyunlarını oluşturan hemen her unsurda yalınlığa yönelmesi de onun tiyatro sanatında yalınlığa ve anlaşılırlığa ne derece önem verdiğini ortaya koyması bakamından dikkat çekicidir. (Dr.Murat Çağlar Sarıpınar 1914 oyunu ile başlayan göstermeci oyunlar yazdığı dönemi “ikinci dönem” olarak adlandırmıştır)

Modern dünyanın değerleriyle Türk halkının geleneksel değerlerini harmanlama, yoğurma eğilimindedir. Aynı zamanda, modern tiyatro anlayışıyla geleneksel Türk tiyatrosunu sentezleyerek yeni anlatım teknikleri geliştirmeyi başarmış önemli bir oyun yazarımızdır.

Özakman, hem oyun kişilerini oyun içindeki gerçekliklerine uygun konuşturmadaki; hem de canlı, eğlenceli, zihni ve hayal gücünü kışkırtıcı bir söyleşim düzeni oluşturmadaki başarısıyla dikkat çeker. Yazarın, özgün bir oyun dili kurmada benzetmelerden, deyimlerden, söz oyunlarından, adlandırmalardan, imge ve simgelerden başarıyla yararlanmış olduğu açıktır.”
——————————

Yazıma Özakman’ın Tiyatro ve Senaryo Yazma Teknikleri kitabından söz ederek devam etmek isterim. İzmir Karşıyaka Belediyesinin bünyesinde açılan yazarlık kurslarında eğitmenlik yaparken bu kitaptan ve Lajos Egri’nin “Piyes Yazma Sanatı”ndan çok yararlandım. Tiyatro ve senaryo yazımı konusunda temel bilgiler, örnekler ve yazım çalışmaları için önerilerin bulunduğu bu kitabın arka bölümünde, pek çok farklı bakış açısı, farklı türlerdeki tiyatro oyunlarından oluşan geniş bir liste var. Tiyatro oyunu okumak isteyenler bu listeden yararlanabilirler.

Özakman’ın belgesel-roman tarzında yazdığı “Şu Çılgın Türkler”, “Diriliş: Çanakkale 1915”, “Cumhuriyet:Türk Mucizesi” kitapları tarihini doğru öğrenme bilinci içinde olan kişiler için, her bakış açısındaki sayısız kaynaktan yararlanılarak yazılmış önemli eserlerdir. Bu kitapların yazılış sürecinden söz etmek isterim:

Hukuk fakültesinin ilk yıllarında ona ve arkadaşlarına verilen bir ödev için bilgi toplamak üzere Kurtuluş Savaşımızın geçtiği yerlere arkadaşları ile birlikte giden Özakman, Ankara’dan Afyon’a kadar arkadaşları ve Anadolu Oymağı ile birlikte yürümüştü. Dönerken ayakları perişan durumda olduğundan trenle dönmüşler ve Özakman, bu yolculuktan sonra iki sene yatmasına neden olacak zatürcenp geçirmişti.

Şöyle bir hesaplama yapabiliriz: 1922 senesinde Yunanlılar İzmir”den denize döküldü. Özakman’ın hukuk fakültesindeki ilk yılları 1948-1950 civarıdır. Üniversite öğrencisi Özakman ve arkadaşları Kurtuluş Savaşını 26-28 yıl önce yaşayan pek çok kişi ile konuşmalar yapmış, yaşananları ayrıntıları ile dinlemiş, savaşın geçtiği yerlerde dolaşmıştı. Bu yürüyüş ve konuşmalar tabii ki insanda derin izler bırakmaktadır. O günden itibaren gerek Kurtuluş Savaşı gerek öncesindeki Çanakkale Savaşı üzerine nerede bilgi okusa ya da duysa biriktirmeye başlamıştı. Muhtemelen Kurtuluş Savaşı’nı anlatan halkımız Çanakkale Savaşını da anlatmıştır. Çünkü o da Kurtuluş Savaşı’nın başlamasından hemen hemen dört sene önce bitmiş bir savaş.

Özakman, üniversite yıllarında “Kurtuluş Savaşı”nı anlatanları kulakları ile duymuş, onların yüzlerindeki ifadeleri gözleri ile görmüştü. Tarihin bir yaşanmışlık olduğunu daha o yaşlarda anlamıştı. Belki de yaşanmışlıkların, sayfalara aktarılırken yalana, dolana, eksiltmeye, arttırmaya gelmeyeceğini o yaşlarda fark etmişti. Yıllar içinde belgelerle, bilgilerle donanırken, tarihin içinden işine geleni alan işine gelmeyeni almayanlara, olaylara subjektif yani yanlı yaklaşanlara ve tarihi yalanları ile birleştirenlere karşı tutumu da belirginleşmiştir. Tarihi belki iki açıdan ele alıyordu: Birincisi tüm belgelerle gerçekleri ortaya koymak, ikincisi de tarihi kemiren yalanları, dolanları, yutturmacaları ortaya çıkarmak…

Araştırdığı konuda belge toplarken yabancı dillerde yazılmış belge ve kitapları da listesine alan Özakman, yabancı ülke bireylerinin de konuya bakış açısını öğreniyordu. “Kurtuluş Savaşı” ve “Çanakkale Savaşı”nı yazdığını bilen bizler ve dostları da, bu savaşlarımızı anlatan kitap, dergi, gazete, Cd bulduğumuzda hemen ulaştırmaya çalışıyorduk. Kitap, dergi, gazete kupürleri, fotokopiler, cdler için kargo şirketleri sayısız kez evin ziline basmıştır sanırım.

Özakman’ın bu belgesel-roman kitaplarının arkasına baktığımızda sayfalarca dipnot, açıklama, kaynakça görürüz. Bu sayfalar, “Tarihin belli bir döneminde yaşayan insanlar, olan olaylar üzerine konuşurken, yazarken dikkatli olalım.” mesajını da vermektedir. İnsanlara ve yaşananlara saygı daha fazla nasıl anlatılır acaba?

Sonuçta Özakman, gerçeklerle dosttu, kuvvetini gerçeklerden alıyordu. Tarihi eksik, yanlış, fazla gösterenlerin ise kuvvetlerini nerelerden aldıkları bir tez konusu olabilir zannımca.

Hukuk Fakültesinde öğrenci iken Ankara’dan Afyon’a arkadaşları ile birlikte yürüyen ve bu yaştan itibaren bilgi ve belge biriktiren Özakman’ın yazmış olduğu Sarıpınar 1914, Fehim Paşa Konağı, Resimli Osmanlı Tarihi, Bir Şehnaz Oyun adlı oyunlarının da bu bilgi ve belgeler ışığında yazıldığı görülmektedir.

Yazımı bitirirken, Özakman’ın bütün gerçek aydınlar gibi, insanı gerçek değerine ve layık olduğu yaşantıya ulaştırmak yolunda çaba içinde olduğunu, bu çabada kendisine yoldaş olarak tiyatro sanatını ve tarihin gerçek yüzünü aldığını söyliyebiliriz. Ben ve öğrencilerim kendisini saygı ile anıyor, açtığı yoldan gitmekte ve özellikle “Atatürk’ün Askeri” olmaktaki kararlılığımızı bu vesile ile dile getirmek istiyoruz.

Kaynaklar:
Uğur Dündar 30 Eylül 2013- Sözcü Gazetesi -Turgut Özakman söyleşi
Selda Güneysu- Cumhuriyet Gazetesi’nde Turgut Özakman söyleşisi
Murat Çağlar-Doktora Tezi-“Turgut Özakman’ın Oyun Yazarlığı”
Serap Besimoğlu- Yeniçağ Gazetesi Turgut Özakman söyleşisi- 4 ocak 2010
Cengiz Önal-Ulus Gazetesi-Turgut Özakman söyleşisi-7 Haziran 2008

Suat Taşer Hocamın vefatından  iki yıl sonra hocamızı  anmak için yazdığım “Yaşamak Sevmektir” adlı oyunum için eşi Huriye Taşer tarafından verilmiştir.

Kasetin içinde hocamızın kendi sesinden şiirler vardır.

Bir hoşluk yaşandı hocam için yazdığım Yaşamak Sevmektir oynadıktan 35 yıl sonra..

2019 yılı Suat Taşer anmasında Sayın Okan Yüksel ve Sayın Sancar Maruflu sürpriz yaparak bizlere madalya taktılar. Beni mutlu etti…Sevindirdi…

1983 yılında yazdığım oyun için hocamın güzel şiirleri arasından seçtiğim şiiri arkadaşım Soner Olgun bestelemişti. 2019 senesinde Suat Taşer tiyatrosunda dinliyorduk şimdi. Gerçekten çok duygulandığım bir gece oldu.

Her zamanki gibi Suat Taşer anma gecesinde de, görevi üstlenenlerin  etkinliği duyuramama ve bu güzel etkinliği daha çok insanla paylaşamama becerileri yine kendini göstermişti… Bu becerideki istikrar beni her zaman şaşırtır.

Emekli olmadan dört yıl kadar önce bu tiyatronun giriş ve kulis bölümüne Suat Hocamın çalışmalarını asmıştım. Oynadığı oyunları, yönettiği oyunları, kitaplarını… O günden bu yana hocamız ile ilgili detaylı bilgi isteyenlerin yararlandığını ümit ediyorum.  Özdemir Nutku Hocamın anılarını yazdığı kitabında yer aldığını duydum. Sevindim.

Sayın Belediye Başkanı Şebnem Tabak, gerek verdiğim yazarlık kurslarına gerek çıkarttığımız çocuk dergisinde bize destek olmuş, görev süresini tamamlayıp ayrılırken bu plaketi vermiştir.

Beni ve dergi çalışma arkadaşlarımı memnun eden bir belgedir.

İki dönem belediye başkanlığı yapmış olan Sayın Cevat Durak çocuk dergimiz konusunda bizi desteklemiştir. Kendisinden aldığım plaket…

Karşıyaka Belediyesi, belediye tiyatroları buluşması yapıyordu.  Tiyatrolar oynadıkları oyunların CD sini gönderiyor jüri, oyunların  arasından seçiyor ve Karşıyakaya davet ediyordu. Bence iyi bir etkinlikti… Belediye Tiyatroları için bir heyecan, bizler için bir hafta boyunca oyun seyretme fırsatı  ve tiyatro üzerine sohbetler, yeni dostluklar için güzel bir ortamdı. Ama iki üç yıl kadar sürebildi.

Çalışmalarım: İzmir Karşıyaka Latife Hanım Köşkü’nü ziyaret edenlerin bilgilenmesi için köşk içine hazırladığım yazılar,   köşkten dağıtılması için hazırladığım kitapçık ve köşk günlerini anlatan, köşkte oynanan tiyatro oyunum…

Aşağıdaki fotoğraf Latife Hanım ve Doktor Asım sahnesidir.

Sevgili Olcay Poyraz

Bu kitapçığı, semt kütüphanelerinin yerlerini bildirmek, tanıtmak, kütüphanelerimizden yararlanan kişileri arttırmak ve kitabı-kütüphaneyi sevdirmek için yazdım.

Bu kitapçığı hazırladım, aşağıda belirttiğim işlere ilave olarak:

20 yıl Karşıyaka Belediyesi Semt Kütüphanelerinde amirlik görevini sürdürdüm. Kütüphanelerin kitap açısından daha zenginleşmesi için uğraştım. Bağışlar ve kitap alımları ile ilgilendim.

Çocuklar için öğretmen arkadaşlarımla on dört yıl dergi çıkarttık. Kütüphanelerimizde dağıttık.

Yazarlar davet edip çocuklarla tanıştırdık  söyleşilerde buluşturduk.

Çocuklara konular verdik, yazdıklarını dergilerde bastık.

Kitap okumayı sevdirmek için söyleşiler yaptık

Kukla oynattık.

Kısacası kitap, kütüphane ve çocuklar bizim için çok değerlidir.

Karşıyaka Belediyesi bünyesinde öğretmen arkadaşlarımla on dört yıl çocuk dergisi çıkarttık. Genel Yayın yönetmeni ve editör olarak görev yaptım.

Öyküler, anılar, çocukların yazıları, bilgiler, bulmacalar…

Edebiyata giriş dergisi gibiydi.

Benim güzel dergi grubum…Çalışkan, vefalı, kültürlü…

İzmir Karşıyaka Latife Hanım Köşkü,  Zübeyde  Hanımın yaşamının son günlerini geçirdiği köşktür. O tarihte Mustafa Kemal’in evlenmeyi düşündüğü Latife Hanım,  20 gün Zübeyde Hanıma itina ile bakmış, rahatsızlıklarına çare aramıştır. Zübeyde Hanım,  Karşıyaka halkı ile bu köşkün bahçesinden selamlaşmaktadır. Karşıyaka Halkı, Zübeyde Hanımı gördükçe Atasının da İzmir’e geleceği günleri özlemle beklemektedir.

Bu kitapçık bu günlerden ve köşkün özelliklerinden söz etmekte , dağıtımı köşkten yapılmaktadır.

Yazmayı seven, birikimlerini kâğıt üzerinde görmek isteyen,

İyi olan, güzel olan, doğru olan her şey karşısında sevinen, duygulanan,

Düşündüklerini, hislerini paylaşmak isteyen,
Deneyimlerini aktararak gençlerin yaşamını kolaylaştıran,

Anılarını yazarken tarihe ve tarihçilere de ışık tutan,
Öykü, roman, şiir, sinema, tiyatro, deneme gibi eserlerin insanı insan etme yolundaki katkısını bilen,

Duygulanmaktan korkmayan, düşünmekten kaçmayan,

Barıştan, birlik ve beraberlikten yana olan,
Tüm insanları yazmaya davet ediyorum.

İyi olanı, güzel olanı. doğru olanı gördüğünde rahatsızlık, huzursuzluk duyan, sağlıklı olmayan düşünceler ve duygularla kalemi eline alan,

Barış, birlik ve beraberliğe katkıda bulunmak yerine ayırma, bölme çabasında olan kişileri de yazmamaya…